Op weg naar veilige broedplekken voor meeuwen

Meeuwen: misschien ken je ze vooral als druktemakers die je friet stelen op een warme zomerdag. Toch zijn ze onmisbaar voor een gezonde Noordzee. Als opruimers en toppredatoren spelen ze een belangrijke rol in het kustecosysteem. Maar geschikte broedplekken worden steeds schaarser, waardoor hun toekomst onder druk staat. Daarom start Vogelbescherming Nederland samen met Natuurmonumenten, Het Brabants Landschap en Vogelbescherming Vlaanderen een groot herstelproject in de Zuidwestelijke Delta. Met steun van ruim twee miljoen euro vanuit Natuurversterking Noordzee werken de partners de komende drie jaar aan betere en veiligere broedplekken voor de zilvermeeuw en de kleine mantelmeeuw, in samenwerking met havenbedrijven.

Meeuwen onder druk

Het gaat al langer niet goed met deze twee meeuwsoorten. Geschikte broedplekken verdwijnen, bijvoorbeeld doordat gebieden dichtgroeien of doordat vogels steeds vaker worden verstoord door recreatie. Ook vossen weten broedkolonies steeds beter te bereiken. Daarom broeden veel meeuwen tegenwoordig in havens en steden, waar ze niet altijd welkom zijn en soms worden verjaagd.

De zilvermeeuw en de kleine mantelmeeuw zijn sterk verbonden met de Noordzee: ze zoeken er hun voedsel en zijn gevoelig voor grote veranderingen op zee, zoals de aanleg van windparken. Daarom is herstel van gezonde meeuwenpopulaties belangrijk voor het hele Noordzeegebied.

'Meeuwen hebben geen best imago, maar ze zijn onmisbaar voor een gezonde Noordzee. Door ze goede broedplekken te geven op de juiste plekken, helpen we niet alleen de meeuwen zelf, maar ook de natuur én mensen.'

Sonja Weeda Vogelbescherming Nederland

Van plan naar praktijk

In 2021 maakten natuurorganisaties, terreinbeheerders en havenbedrijven onder begeleiding van meeuwenonderzoekers de Meeuwenvisie Zuidwestelijke Delta: een plan om meeuwen weer toekomst te geven in het gebied. Dit plan kan nu echt worden uitgevoerd met subsidie vanuit Natuurversterking Noordzee. De publiek-private samenwerking tussen het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, industrie en ngo’s zet zich in voor vogels, vissen én bodemdieren en werkt aan een robuust ecosysteem dat de hele Noordzee versterkt.

'Met dit programma werken we aan het herstel van meeuwenpopulaties, wat bijdraagt aan een gezonde en veerkrachtige Noordzee. Dit biedt ook ruimte voor toekomstig duurzaam gebruik, zoals de uitbreiding van windparken op zee.'

Jeroen Vis Programmamanager Natuurversterking Noordzee

Wat gaat er gebeuren

Het project bestaat uit een aantal concrete maatregelen:

Meeuwenhubs op daken in havengebieden
In de havens van Rotterdam, North Sea Port (Vlissingen) en Antwerpen komen speciale nestvoorzieningen op daken: zogeheten meeuwenhubs. Deze bieden meeuwen een veilige plek om te broeden, zonder overlast voor mensen. Het doel is om in totaal 200 meeuwenhubs te plaatsen. Vogelbescherming Nederland en Vogelbescherming Vlaanderen adviseren bedrijven over de inrichting en het onderhoud; bedrijven schaffen de hubs zelf aan.

Herstel van broedeiland De Spuitkop (Markiezaat)
Het Brabants Landschap pakt het broedeiland De Spuitkop aan. Door overtollige begroeiing te verwijderen en het afgeplagde terrein te behandelen met zout, ontstaat weer open terrein waar meeuwen graag broeden. Ook andere kustvogels kunnen hiervan profiteren.

Meer rust op Neeltje Jans
Op Neeltje Jans zorgt Natuurmonumenten voor meer rust rond broedkolonies. Dat gebeurt met hekken, borden en aanpassingen bij toegangswegen, zodat recreanten niet door broedgebieden lopen. Ook wordt dichtgegroeide vegetatie verwijderd om het duin open te houden.

Meer dan alleen meeuwen

Hoewel het project zich richt op meeuwen, profiteren ook andere vogels mee. Door meer rust en geschikt leefgebied ontstaan betere omstandigheden voor andere kustbroedvogels, zoals stormmeeuw en dwergstern. Bovendien blijft de Zuidwestelijke Delta zo een belangrijk rust- en foerageergebied langs de Noordzeekust, waar veel trekvogels gebruik van maken.

Leren en delen

Tijdens het project wordt gevolgd of de maatregelen werken. En er wordt gekeken naar broedsucces, voedsel en verplaatsingen van vogels. Die kennis wordt gedeeld, zodat succesvolle oplossingen ook in andere gebieden kunnen worden toegepast, zoals in het Waddengebied.

Looptijd

Het project loopt drie jaar, omvat drie broedseizoenen en wordt afgerond begin 2029.